Bağımsız kültür inisiyatifi Görültü, Sinematek/Sinema Evi iş birliği ile Türkiye’deki ilk Peter Watkins retrospektifini düzenliyor. 2025’in Ekim ayında 90 yaşında hayatını kaybeden İngiliz sinemacıya odaklanan “Peter Watkins: Kestirme Yol Yok” adlı programda, Watkins’in en bilinen filmi olan politik distopyası Ceza Kampı, BBC tarafından yasaklandıktan sonra Oscar ödülü kazanan sahte-belgesel Savaş Oyunu, en kişisel filmim dediği Edvard Munch, üretimi yıllara ve kıtalara yayılan 14 saatlik nükleer karşıtı filmi Yolculuk ve kolektif üretim yöntemiyle yepyeni bir yol açan Komün (Paris, 1871)’in de aralarında bulunduğu 11 filmi gösterilecek. 

İlk kısalarından itibaren kurmaca ile belgeselin sınırlarını muğlaklaştıran Watkins, öncülerinden olduğu sahte belgesel türünü, sistematik devlet şiddeti, hak arayışlarının şiddetle bastırılması, eşitsizlik ve kitlesel silahlanma gibi konulara eğilmek için gitgide daha etkili bir araca dönüştürdü. Sahte belgesel formunda ulaştığı anlatım gücü, sinemadan güncel sanata görsel anlatımda çığır açtı. 

Watkins, kariyeri boyunca siyaset ve tarihe bakıp baskı sistemlerini görünür kılmaya çalışırken, halkları yanlış bilgilendiren kitlesel medyayı, sansür ve eşitlik arayışlarını yok eden güç odakları olarak gördü. Bunları yansıtırken, tekil-yaratıcı anlayışından ve yönetmenin hiyerarşik konumundan bir çıkış aradı ve son filmi Komün (Paris, 1871) ile zirveye ulaşan kolektif üretim yöntemleri kullandı. Filmlerinin üretiminde çalışan çoğunlukla amatör oyuncu ve yaratıcı paydaşlara açtığı alana, izleyiciyi de davet etti ve birlikte düşünmenin gücüne olan inancını yitirmedi.

Pek çok kurum tarafından sürekli sansüre uğrayıp dışlanmasına ve üretim imkanlarından uzaklaştırılmasına rağmen hayat duruşundan ve çoğulcu üretim tavrından taviz vermedi. Film çekemediği zamanlarda ise düşüncelerini, Monoform adını verdiği, kitlesel görsel işitsel medyanın hâkim diline güçlü itirazlarını dile getirdiği “Ayın Karanlık Yüzü - Küresel Medya Krizi” başta olmak üzere makaleleriyle geliştirmeyi sürdürdü. 

Peter Watkins: Kestirme Yol Yok programının Türkiye’de izleyiciyle buluşması için geçen yıl ilkbahardaki ilk önerimizden bu yana tüm süreçte büyük destek olan oğlu Patrick Watkins’e çok teşekkür ederiz.

-Görültü